Hoe zijn jullie boeken aan hun omslag gekomen?

‘”Never judge a book by its cover”‘ wordt vaak over boek omslagen gezegd. Maar toch zit dat ding eromheen. Hoe zijn jullie boeken aan hun omslag gekomen?’ – Myrthe van der Meer

Dennis Rijnvis

Een paar weken geleden kreeg ik een vreemd bericht over de omslag van mijn boek Savelsbos. Een meisje uit Spanje dat ik tijdens een studieverblijf in Edinburgh had ontmoet, benaderde me op Facebook. Ze schreef: ‘Je boek is gekopieerd. Hier in Spanje ligt een boek met precies dezelfde omslag als Savelsbos in de winkel. Het heet El guardian Invisible.’

Eén zoekopdracht leerde me dat ze gelijk had. De thriller van schrijfster Dolores Redondo ziet er aan de buitenkant precies hetzelfde uit als Savelsbos. Het verhaal is gelukkig totaal niet vergelijkbaar met mijn boek, het gaat over een serie rituele moorden die wordt gepleegd in een bos.

Uiteraard is het niet zo dat de omslagontwerper in Spanje puur toevallig op hetzelfde idee kwam als mijn ontwerper. Veel bedrijven die boekomslagen ontwerpen verkopen deze beelden wereldwijd. Soms gebeurt het dat één omslag voor verschillende boeken wordt gebruikt. Zo lang die boeken niet in hetzelfde land verschijnen, is er geen probleem. Maar als El Guardian Invisible wordt vertaald naar het Nederlands, zal het in Nederland uiteraard een andere omslag krijgen.

Ik heb er persoonlijk geen probleem mee dat Savelsbos in Spanje een ‘zusterboek’ heeft. De uitgever wist het ook van te voren. Allebei vonden we de hand die zich probeert vast te klampen aan een met mos begroeide ondergrond een te toepasselijk beeld om te laten schieten. Iets in die compositie doet namelijk denken aan een belangrijke scene in Savelsbos.

Overigens hadden we eerst een andere optie voor de omslag, deze. Maar die werd uiteindelijk toch als ‘te jong’ afgeschreven.

Wytske Versteeg

Er bestaat een bedrijf in neuro-economics (dat soort dingen klinken altijd beter in het Engels), dat samen met De Arbeiderspers en A.W.Bruna per genre heeft bekeken welke omslag de consument aanzet tot kopen. Dat onderzoek vond plaats door middel van MRI-scans, en het bedrijf voorspelt triomfantelijk dat voor het eerst in de geschiedenis van de drukkunst, uitgevers, auteurs en ontwerpers samen kunnen werken om een omslag te ontwerpen die direct leidt tot hogere verkoopresultaten.

Ik heb geen idee van de wetenschappelijke of praktische waarde van die studie, maar zeker is wel dat de omslag een belangrijke rol speelt in het succes van je boek. Want als het omslagontwerp niet aantrekkelijk, inspirerend of anderszins uitnodigend is, wordt je boek – letterlijk – niet opgepakt. Maar waar die X-factor in zit, weet niemand precies (nu ja, ik ken de uitkomst van die hersenscans natuurlijk niet). Dat betekent dat de keuze voor een omslag een precaire zaak is, waar niet alleen de schrijver, maar ook de uitgeverij, in het bijzonder de afdeling verkoop en soms ook de grote boekenketens het één en ander over te zeggen hebben.

Toen ik het eerste omslagontwerp zag voor De Wezenlozen, schrok ik me dood. De ontwerpers hadden het manuscript niet kunnen lezen en het resultaat was een ontwerp dat ver af stond van de sfeer van mijn boek. Sterker nog, als het boek zo’n omslag zou krijgen, zou ik genoodzaakt zijn om mijn eigen exemplaar te kaften.

In de tweede ronde volgde het huidige ontwerp, een meisje in een wolvenpak dat dromerig naar de lezer staart. Om eerlijk te zijn had ook deze foto niet mijn eerste voorkeur. Maar mijn smaak is niet representatief, en dus schik ik me blijmoedig – goed, binnen bepaalde grenzen – naar de mensen die het beter weten, met of zonder hersenscan. En terecht, want ik krijg heel veel complimenten over het omslag. Een kwestie van loslaten dus, zo’n omslagontwerp. En met de cover van mijn tweede roman ben ik daadwerkelijk gelukkig.

p.s. Een verzameling prachtige omslagen vind je hier.

Peter Zantingh

Toen ik mijn boek aan het schrijven was, had ik steeds al een beeld in mijn hoofd van hoe het omslag eruit zou gaan zien. Dat was een rustig, verstild beeld, zoals dat van Boven is het stil van Gerbrand Bakker. De dood, zwijgen, West-Friesland; ja, het moest zoiets worden.

Af en toe zag ik een omslag dat ik mooi vond, en dan maakte ik er een foto van. Ik heb ze er weer even bij gezocht: dit omslag van Alejandro Zambra vond ik mooi, dit van Jens Christian Grøndahl en dit van Edgar Hilsenrath. Allemaal omslagen waarop een mooie foto veel ruimte laat voor de auteursnaam en de titel, omdat er niet veel op gebeurt, maar wel een sterk beeld is.

De uitgeverij zette de opdracht voor een omslag vervolgens uit bij een van de ontwerpers waar ze mee samenwerken. Toen die met een eerste voorstel kwam, was dat anders dan ik me al die tijd voorgesteld had. Maar ik vond het wel erg mooi. Het was vlot, aantrekkelijk.

Dat eerste voorstel zag er zo uit.

Mijn redacteur legde uit wat de gedachte erachter was:

“Het idee is het Noordhollandse landschap te laten weerspiegelen door een pilotenbril. Je vat daarmee een aantal belangrijke aspecten van de roman in een iconisch, memorabel en poëtisch beeld: jeugd, de droom van Joey om piloot te worden en tegelijkertijd de omgeving waarvan hij niet kan loskomen. Een zonnebril staat ook voor buitenkant, een coole facade waarachter leegte of verdriet schuil kan gaan.”

Het beviel me meteen. Hoewel – niet helemaal. Een paar dingen vond ik nog niet zo mooi: de groene achtergrondkleur en de kleur en het lettertype van mijn naam. Ik mailde het door naar een paar vrienden die veel ontwerpen en die kwamen met ongeveer dezelfde opmerkingen.

Ik mailde de opmerkingen terug naar de uitgeverij. Twee dagen later kwam het tweede voorstel al, en daarmee was het rond. Het was het omslag dat uiteindelijk in de winkel kwam te liggen.

Murat Isik

Ik heb vaak gelezen dat schrijvers niets te zeggen hebben over het omslag van hun boek. Volgens mij is dat zelfs formeel vastgelegd in het standaardcontract dat auteurs in Nederland ondertekenen. Dat heeft mij altijd verbaasd, omdat het omslag het gezicht is van het geesteskind van een schrijver. Maar ik vermoedde al dat de waarheid genuanceerder lag.

 Na de zomer van 2011 kreeg ik een mail van mijn redacteur met de vraag wat mijn ideeën waren voor het omslag van Verloren grond. Ik had die vraag verwacht en had daarom al langer nagedacht over mogelijke omslagen.

Jarenlang heb ik niet alleen de – overigens prachtige – aanbiedingsfolders van Ambo|Anthos nauwkeurig bestudeerd, maar heb ik ook de omslagen op de leestafels goed in me opgenomen en bijgehouden wie de vormgevers waren.

Al vrij snel wist ik dat een kleine jongen de cover van mijn roman moest sieren. De hoofdpersoon in Verloren grond is een jongen van dertien jaar (in het begin is hij iets jonger). Daarnaast wilde ik een beeld waarop land/gras en de lucht te zien is. Als vormgever had ik Marry van Baar in gedachten. Zij is heel goed in het vinden van passend beeldmateriaal bij het verhaal en werkt vaak voor Anthos.

Ik mailde mijn ideeën naar mijn redacteur en zei dat ik Van Baar in gedachten had als vormgeefster. Mijn redacteur ging akkoord en mailde Van Baar mijn ideeën door. Een paar weken later nodigde mijn redacteur me uit bij de uitgeverij om de ontwerpen door te nemen. Op haar tafel lagen vier ontwerpen voor het omslag van mijn roman. In een enkele opslag wist ik welk omslag ik wilde hebben. Hij lichtte als het ware op. Zo’n beeld had ik in gedachten: een kleine jongen lopend door het hoge gras met de opkomende zon achter hem. ‘Dit ontwerp vind ik prachtig,’ zei ik meteen tegen mijn redacteur.

De volgende dag belde mijn redacteur dat de uitgeverij toch de voorkeur gaf aan een ander ontwerp, een waarbij een andere jongen op de rug wordt gezien terwijl hij naar een tarweveld staart. Boven hem hangen donkere wolken. Ik schrok, want ik was verliefd op het omslag met de kleine jongen en de opkomende zon en kon me niet meer voorstellen dat mijn boek een ander omslag zou krijgen. Ik noemde allemaal argumenten waarom we toch voor ‘mijn ontwerp’ moesten kiezen en zei dat ik geen somber maar juist sprankelend omslag wilde hebben omdat het verhaal al best heftig is.

Nu moet ik zeggen dat ik begrijp dat een uitgeverij een doorslaggevende stem heeft bij het kiezen van het omslag. Zij steekt er immers veel geld in en wil die investering terugverdienen. Dan kun je natuurlijk niet kiezen voor een ‘duister’ of afstotelijk omslag alleen omdat de auteur dat wil. Bovendien lopen er bij de uitgeverij veel mensen rond met verstand van omslagen. Het is hun vak.

Tot mijn opluchting had mijn uitgeverij oor voor mijn argumenten en kreeg mijn roman toch het omslag waar ik meteen verliefd op was geworden.

Deniz Kuypers

Vorig jaar, nadat ik het contract voor Dagen zonder Dulci had getekend, zat ik met Murat Isik in een kroeg in Amsterdam. Hij vroeg of ik ideeën had voor het omslag. Die had ik niet, alleen half-gevormde beelden die met de thema’s van het boek te maken hadden. Ik wilde iets wat Amerikaans aandeed (het boek speelt zich af in Noord-Californië), iets met leegte (tsja, hoe zet je dat op een cover?) en kraaien (wie het boek leest, zal begrijpen waarom).

Thuis zocht ik voorbeelden op van omslagen die ik mooi vond. De mysterieuze sfeer die de covers van Shadow Tag van Louise Erdrich of Drood van Dan Simmons opriepen, pasten goed bij mijn verhaal over een spoorloos verdwenen zus. De voorkant van Housekeeping van Marilynne Robinson had iets mysterieus en eenzaams. Pulphead vond ik juist weer dromerig, en ook dat was een steekwoord voor mijn roman.

Enthousiast e-mailde ik deze ideeën en voorbeelden naar mijn redacteur en wachtte vol spanning op antwoord. Een paar weken later kreeg ik het omslag toegemaild. Het was nog vroeg in de ochtend, ik zag dat ik een bericht had op mijn telefoon, klikte het aan – en mijn hart zonk in mijn schoenen. Dit leek totaal niet op wat ik wilde. Goed, het omslag was wel degelijk mysterieus, maar het was jeugdig en uitnodigend in plaats van koud en leeg. Gelijk stuurde ik Anthos mijn kritiek.

De hele ochtend bleef ik naar het piepkleine beeld op mijn iPhone staren. Eigenlijk vond ik de kleuren wel mooi. En de manier waarop het meisje op het omslag half opging in een soort mist was treffend. Haar ogen waren nog net zichtbaar achter de titel; oftewel, woorden brachten haar terug uit de mist. Ook dat was mooi gedaan.

Toen ik het omslag eindelijk op mijn computerscherm tevoorschijn toverde, was ik verkocht. Waarom had ik in eerste instantie iets kouds en leegs gewild? De cover is toch het visitekaartje van een boek? Dít omslag was iets wat mensen op zouden willen pakken in de boekhandel. Ik mailde Anthos dat ik er toch wel blij mee was. Mijn redacteur liet me drie andere opties zien, die een stuk minder waren. Nee, dit was hem. Dulci had een gezicht gekregen.

Myrthe van der Meer

Het omslag van PAAZ ontstond toen ik zelf nog op de paaz rondliep. Als psychiatrisch patiënt.

Op een dag zag ik daar hoe iemand in overall op alle toiletten nieuwe stickers met toiletpoppetjes plakte: levensgroot en zoals de traditie voorschrijft met zwevende hoofdjes boven de gestileerde schoudertjes.

Dat vond ik nou een goed voorbeeld van een slecht idee: waarom al die depressieve en psychotische patiënten verwarren met zwevende hoofden, als de helft van de populatie ze toch al zag vliegen en de andere helft stiekeme plannen smeedde om hun hoofd zo snel mogelijk kwijt te raken? Plak het er dan naast, dacht ik nog, want dan blijf je tenminste nog een beetje bij de context. En meteen wist ik: dit wordt een omslag.

Toch duurde het even voordat we hier definitief voor durfden te kiezen. Het is namelijk niet het standaard roman-omslag (met in het psychiatrische spectrum over het algemeen een huilend meisje weggekropen in een hoek, een emo-tiener die donker de camera in staart, een duister meer diep in het bos of een spoorlijn die zich mysterieus in de verte uitstrekt). Plus dat het door de (toegegeven, zwartgallige) humor ervan ook meer als een pocket-omslag voelde dan als dat van een echte, originele hardcover of paperback.

Gelukkig had ik nog acht andere, veel roman-waardiger omslagen ontworpen. De redactrice koos een serieuzere tekening uit en gaf die aan een vormgever om ermee te stoeien. Het stoeien werd worstelen en het worstelen werd een marteling, want met iedere stap die we verder kwamen, leken we twee stappen verder van het juiste gevoel vandaan te komen. Uiteindelijk schoof de uitgeefster zelf aan, nam nog eens al mijn schetsen door, hield stil bij het kleine, blauwe rechthoekje in de marge en vroeg: ‘waarom doen we niet deze?’

Ik protesteerde dat het misschien te apart was, dat het ook niet per sé mooi was en dat de inkopers van de boekhandels het misschien niet zouden begrijpen, helemaal omdat ze ook nog eens over de idiote titel (‘wat betekent PAAZ nou weer?’) moesten stappen en een niet bestaand genre (‘psychiatrische roman’) . Haar reactie: ‘Dan moeten wij maar wat beter onze best doen om ze te overtuigen, want dit is het omslag van dit boek. Kun jij het maken?’

Wist ik veel!? Ik had niet eens Photoshop! Dus ging ik maar een de slag met dat wat ik wel had: een blauw potlood, zwarte markeerstift, een liniaal en een geo-driehoek, en dat was dat. Happy end.

Het omslag kwam in de catalogus, iedereen blij, en toen ging de telefoon: een vertegenwoordiger van de uitgeverij meldde dat een inkoper van een grote boekhandelketen één blik op PAAZ had geworpen, het van zich afgeschoven had en had gezegd: ‘Ik vind het lelijk. Wat is dit een lelijk omslag. Lelijke boeken verkopen niet, dus koop ik geen boeken in die ik lelijk vind. Of er komt een nieuw omslag omheen, of het komt niet in onze winkels.’

Ik zag het hele omslagtrauma zich alweer herhalen, maar mijn uitgeefster was onverbiddelijk: dat boek kwam in die boekhandel met dit omslag en hoe de vertegenwoordigers het voor elkaar kregen was hun zaak, maar zo zou het gaan en niet anders.

Inmiddels verkoopt PAAZ… Best aardig. Ook in die boekhandel. En het doet mij goed om te weten dat dat lelijke boek met dat lelijke omslag toch in zekere mate bijdraagt aan het salaris van die inkoper. En dat alles met een idee dat ooit op een toilet begon.

Beauty is in the eye of the beholder.

Deel dit bericht

3 reacties op “Hoe zijn jullie boeken aan hun omslag gekomen?

  1. Helaas gaat het soms mis met die stock images. Zo hebben de Nederlandse vertalingen van VOLMAAKTE VERDWIJNING (Derwent Christmas) en HET NACHTCIRCUS (Erin Morgenstern) dezelfde voorkant – erg pijnlijk! :)

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>